Hệ vi khuẩn âm đạo và vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa viêm nhiễm
Hệ vi khuẩn âm đạo là tập hợp các vi sinh vật cư trú tự nhiên trong âm đạo của người phụ nữ. Đây không phải là tình trạng bệnh lý mà là một phần sinh lý bình thường, đóng vai trò rất quan trọng trong việc bảo vệ âm đạo và duy trì sức khỏe sinh sản. Ở phụ nữ khỏe mạnh, đặc biệt trong độ tuổi sinh sản, hệ vi khuẩn âm đạo chủ yếu gồm các vi khuẩn có lợi, nổi bật nhất là Lactobacillus.
Các vi khuẩn Lactobacillus giúp tạo ra môi trường âm đạo có tính axit nhẹ, với độ pH thường dao động từ 3,8 đến 4,5. Môi trường này có tác dụng ức chế sự phát triển của vi khuẩn và nấm gây bệnh, từ đó giúp phòng ngừa viêm nhiễm đường sinh dục. Ngoài ra, Lactobacillus còn góp phần bảo vệ niêm mạc âm đạo và giảm nguy cơ mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục.
Nguyên nhân dẫn đến rối loạn hệ vi khuẩn âm đạo
Hệ vi khuẩn âm đạo có thể bị mất cân bằng khi số lượng vi khuẩn có lợi suy giảm và các vi khuẩn có hại phát triển quá mức. Tình trạng này thường xảy ra sau khi sử dụng kháng sinh, do thói quen thụt rửa âm đạo, dùng dung dịch vệ sinh không phù hợp, hoặc trong các giai đoạn thay đổi nội tiết như mang thai, sau sinh và mãn kinh. Căng thẳng kéo dài, suy giảm miễn dịch hoặc quan hệ tình dục không an toàn cũng là những yếu tố góp phần làm rối loạn môi trường vi sinh âm đạo.
Khi hệ vi khuẩn âm đạo bị rối loạn, người phụ nữ có thể xuất hiện các triệu chứng như khí hư ra nhiều bất thường, có mùi hôi hoặc mùi tanh, cảm giác ngứa rát âm đạo – âm hộ, đau khi quan hệ tình dục, hoặc viêm âm đạo tái phát nhiều lần. Tuy nhiên, cũng có những trường hợp mất cân bằng vi khuẩn nhưng triệu chứng không rõ ràng, chỉ được phát hiện khi đi khám phụ khoa. Khi hệ vi khuẩn này bị mất cân bằng, nguy cơ viêm nhiễm sẽ tăng lên rõ rệt.
Trong viêm âm đạo do vi khuẩn, số lượng Lactobacillus suy giảm đáng kể, dẫn đến mất môi trường axit tự nhiên. Khi đó, các vi khuẩn kỵ khí như Gardnerella vaginalis và một số vi khuẩn khác phát triển mạnh, gây ra tình trạng khí hư bất thường, mùi hôi và viêm âm đạo kéo dài hoặc tái phát. Đây là dạng viêm âm đạo thường gặp nhất liên quan trực tiếp đến rối loạn hệ vi khuẩn âm đạo.
Trong viêm nấm âm đạo, đặc biệt là do Candida, hệ vi khuẩn có lợi đôi khi vẫn được bảo tồn tương đối tốt. Nguyên nhân chính không phải do mất cân bằng vi khuẩn, mà là do nấm phát triển quá mức khi môi trường âm đạo thuận lợi, chẳng hạn sau khi dùng kháng sinh, trong thai kỳ hoặc khi đường huyết tăng cao.
Trong một số tình trạng viêm âm đạo mạn tính hoặc viêm tái phát nhiều lần, hệ vi khuẩn bảo vệ có thể bị suy giảm nghiêm trọng hoặc gần như biến mất. Khi thiếu vắng các vi khuẩn có lợi, niêm mạc âm đạo trở nên mỏng và nhạy cảm hơn, dễ bị viêm, bong tróc và tổn thương kéo dài. Điều này không chỉ làm triệu chứng dai dẳng, khó điều trị, mà còn khiến viêm âm đạo dễ tái phát nếu không được chẩn đoán đúng nguyên nhân và phục hồi lại môi trường vi sinh âm đạo một cách phù hợp.
Làm sao để giữ hệ vi khuẩn âm đạo khỏe mạnh?
Để duy trì hệ vi khuẩn âm đạo khỏe mạnh, phụ nữ không nên thụt rửa sâu âm đạo và cần hạn chế lạm dụng dung dịch vệ sinh. Việc mặc quần lót thoáng, thấm hút tốt, sử dụng thuốc điều trị đúng chỉ định và khám phụ khoa định kỳ cũng góp phần quan trọng trong việc giữ cân bằng môi trường âm đạo. Men vi sinh âm đạo có thể hỗ trợ phục hồi hệ vi khuẩn có lợi trong một số trường hợp, nhưng không thể thay thế cho thuốc điều trị khi đã có viêm nhiễm và nên được sử dụng theo tư vấn của bác sĩ.
Một âm đạo khỏe mạnh không phải là môi trường hoàn toàn vô trùng, mà là nơi hệ vi khuẩn âm đạo được duy trì ở trạng thái cân bằng. Khi có các dấu hiệu như ngứa, khí hư bất thường hoặc viêm tái phát nhiều lần, phụ nữ nên đi khám phụ khoa để được chẩn đoán đúng và điều trị phù hợp, thay vì tự ý dùng thuốc tại nhà.
