Nhận biết đột quỵ – Đừng để lỡ "thời gian vàng"

Đột quỵ là gì?

Đột quỵ (tai biến mạch máu não) xảy ra khi dòng máu nuôi não bị gián đoạn (tắt nghẽn) hoặc do mạch máu não bị vỡ. Chỉ trong vài phút, tế bào não bắt đầu bị tổn thương và chết đi. Nếu không được điều trị kịp thời, người bệnh có thể tử vong hoặc để lại nhiều di chứng nặng nề như liệt nửa người, méo miệng, nói khó hoặc mất khả năng tự chăm sóc.

Tin vui là nhiều trường hợp đột quỵ có thể được điều trị hiệu quả nếu người bệnh được đưa đến bệnh viện trong "thời gian vàng", đặc biệt là trong vòng 4,5 giờ đầu kể từ khi xuất hiện triệu chứng.

Nhận biết đột quỵ bằng quy tắc FAST

Chỉ cần nhớ 4 chữ cái FAST, bạn có thể phát hiện sớm người bị đột quỵ.

F – Face (Mặt)

Yêu cầu người bệnh cười hoặc nhe răng.

Dấu hiệu bất thường:

• Méo miệng.
• Nhân trung lệch.
• Một bên mặt xệ xuống.

A – Arm (Tay)

Yêu cầu người bệnh giơ hai tay lên cùng lúc.

Dấu hiệu bất thường:

• Một tay yếu hoặc không thể nâng lên.
• Tay rơi xuống khi cố giữ.

S – Speech (Lời nói)

Yêu cầu người bệnh nói một câu đơn giản.

Dấu hiệu bất thường:

• Nói đớ.
• Nói ngọng.
• Không nói được.
• Không hiểu lời người khác.

T – Time (Thời gian)

Nếu có bất kỳ một trong các dấu hiệu trên, hãy gọi cấp cứu và đưa người bệnh đến bệnh viện ngay lập tức.

Thời gian là vàng: Mỗi phút trôi qua có hàng triệu tế bào não bị tổn thương.

 

Một số dấu hiệu khác cần lưu ý

Ngoài quy tắc FAST, người bệnh có thể có:

• Đau đầu dữ dội xuất hiện đột ngột.
• Chóng mặt, mất thăng bằng.
• Mất thị lực hoặc nhìn mờ một hoặc hai mắt.
• Tê hoặc yếu một bên cơ thể.
• Rối loạn ý thức, lơ mơ hoặc hôn mê.

Khi nghi ngờ đột quỵ, cần làm gì?

✅ Bình tĩnh, gọi người hỗ trợ.

✅ Gọi cấp cứu hoặc nhanh chóng đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất có khả năng điều trị đột quỵ.

✅ Ghi nhớ chính xác thời điểm người bệnh còn bình thường lần cuối hoặc thời điểm bắt đầu xuất hiện triệu chứng. Đây là thông tin rất quan trọng để bác sĩ quyết định phương pháp điều trị.

✅ Để người bệnh nằm nơi thoáng mát, đầu và vai hơi nâng khoảng 20–30 độ nếu còn tỉnh.

✅ Nếu người bệnh nôn ói hoặc bất tỉnh nhưng vẫn còn thở, đặt nằm nghiêng để tránh hít sặc.

✅ Theo dõi nhịp thở và tình trạng ý thức cho đến khi nhân viên y tế đến.

Những việc TUYỆT ĐỐI KHÔNG nên làm

❌ Không tự lái xe nếu chính mình có dấu hiệu đột quỵ.

❌ Không chờ xem người bệnh có tự hồi phục hay không.

❌ Không cạo gió, giác hơi hoặc chích máu đầu ngón tay, dái tai.

❌ Không tự ý cho người bệnh uống thuốc hạ huyết áp, aspirin hoặc bất kỳ loại thuốc nào khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

❌ Không cho người bệnh ăn hoặc uống nếu họ bị yếu, liệt hoặc nuốt khó vì rất dễ gây sặc.

Ai có nguy cơ bị đột quỵ?

Những người bệnh có tình trạng sau đây sẽ có nguy cơ đột quỵ cao hơn:

• Tăng huyết áp.
• Đái tháo đường.
• Rối loạn mỡ máu.
• Bệnh tim, đặc biệt rung nhĩ.
• Hút thuốc lá.
• Uống nhiều rượu bia.
• Thừa cân, béo phì.
• Ít vận động.
• Người cao tuổi hoặc có tiền sử đột quỵ.

Làm thế nào để phòng ngừa?

Bạn có thể phòng ngừa hoặc giảm nguy cơ đột quỵ khi thực hiện tốt những việc dưới đây:

• Kiểm soát huyết áp tốt.
• Điều trị và theo dõi đái tháo đường, rối loạn mỡ máu.
• Bỏ thuốc lá.
• Hạn chế rượu bia.
• Ăn nhiều rau xanh, trái cây; giảm muối và chất béo bão hòa.
• Tập thể dục ít nhất 150 phút mỗi tuần.
• Khám sức khỏe định kỳ và tuân thủ điều trị các bệnh mạn tính.

THÔNG ĐIỆP GỬI ĐẾN NGƯỜI DÂN

Đột quỵ là tình trạng cấp cứu y khoa. Nhận biết sớm và đưa người bệnh đến bệnh viện càng nhanh thì cơ hội cứu sống và phục hồi càng cao.

Hãy nhớ quy tắc FAST:

• F – Mặt méo.
• A – Tay yếu.
• S – Nói khó.
• T – Đến bệnh viện ngay, đừng chần chừ.

Đừng để mất "thời gian vàng" vì chờ đợi hoặc áp dụng các mẹo dân gian chưa được kiểm chứng. Mỗi phút đều có ý nghĩa trong việc bảo vệ não bộ và tính mạng của người bệnh.