Thai kỳ thường được xem là khoảng thời gian hạnh phúc khi người phụ nữ chuẩn bị chào đón một thành viên mới của gia đình. Tuy nhiên, bên cạnh những thay đổi về thể chất, thai kỳ cũng đi kèm nhiều thay đổi về cảm xúc, tâm lý và cuộc sống.
Không phải người phụ nữ mang thai nào cũng cảm thấy vui vẻ, háo hức trong suốt thai kỳ. Trầm cảm có thể xảy ra trong thai kỳ và không nên được xem là một trạng thái “yếu đuối”, thiếu cố gắng hay chỉ đơn giản là những thay đổi cảm xúc thông thường. Nhận biết sớm các dấu hiệu trầm cảm sẽ giúp người mẹ được hỗ trợ kịp thời, từ đó bảo vệ sức khỏe của cả mẹ và em bé.
Khi nào cần nghĩ đến trầm cảm?
Buồn bã, lo lắng hoặc mệt mỏi đôi khi có thể xuất hiện trong thai kỳ. Tuy nhiên, nếu những thay đổi này kéo dài, ảnh hưởng rõ rệt đến sinh hoạt và cuộc sống hằng ngày, người phụ nữ nên chia sẻ với nhân viên y tế.
Một số dấu hiệu cần lưu ý gồm:
- Cảm thấy buồn bã, trống rỗng hoặc tuyệt vọng trong phần lớn thời gian, gần như mỗi ngày và kéo dài từ 2 tuần trở lên.
- Không còn hứng thú hoặc cảm thấy mất niềm vui với những hoạt động trước đây từng yêu thích.
- Cảm thấy bản thân vô dụng, tội lỗi hoặc thất vọng về chính mình.
- Khó tập trung, khó suy nghĩ hoặc khó đưa ra quyết định.
- Rối loạn giấc ngủ hoặc ăn uống.
- Cảm thấy mệt mỏi, thiếu năng lượng kéo dài.
Đặc biệt, nếu xuất hiện ý nghĩ về cái chết, tự làm hại bản thân hoặc tự tử, cần báo ngay cho người thân và nhân viên y tế để được hỗ trợ khẩn cấp.
Trầm cảm có ảnh hưởng đến thai kỳ không?
Trầm cảm không chỉ ảnh hưởng đến cảm xúc mà còn có thể tác động đến cách người mẹ chăm sóc bản thân trong thai kỳ.
Khi bị trầm cảm, một số thai phụ có thể gặp khó khăn trong việc duy trì chế độ ăn uống, nghỉ ngơi, khám thai hoặc tuân thủ các hướng dẫn điều trị. Một số người có thể gia tăng sử dụng thuốc lá, rượu hoặc các chất gây hại khác để đối phó với cảm xúc tiêu cực.
Trầm cảm cũng có thể khiến người phụ nữ cảm thấy cô đơn, xa cách với thai nhi hoặc khó hình thành cảm giác gắn kết với em bé. Điều này không có nghĩa người mẹ không yêu con. Đây có thể là biểu hiện của tình trạng sức khỏe tâm thần cần được quan tâm và điều trị.
Thai kỳ có thể làm trầm cảm nặng hơn?
Thai kỳ là giai đoạn có nhiều thay đổi về cơ thể, nội tiết, giấc ngủ, công việc, các mối quan hệ và trách nhiệm gia đình. Những thay đổi này có thể trở thành nguồn căng thẳng, đặc biệt ở những người từng có tiền sử trầm cảm hoặc các rối loạn tâm lý.
Vì vậy, thai kỳ có thể làm xuất hiện một đợt trầm cảm mới hoặc khiến các triệu chứng trầm cảm đã có từ trước trở nên nặng hơn.
Ngoài ra, trầm cảm trong thai kỳ cũng là một yếu tố làm tăng nguy cơ trầm cảm sau sinh. Do đó, việc nhận biết và điều trị sớm có ý nghĩa không chỉ trong thời gian mang thai mà còn đối với sức khỏe tâm thần của người mẹ sau khi sinh.
Nếu bị trầm cảm khi mang thai, cần làm gì?
Điều quan trọng đầu tiên là đừng cố gắng chịu đựng một mình.
Người phụ nữ có thể bắt đầu bằng những việc đơn giản như:
Dành thời gian chăm sóc bản thân. Thai kỳ vốn đã đòi hỏi nhiều năng lượng. Không nhất thiết phải hoàn thành tất cả công việc như trước. Có thể giảm bớt những việc không cần thiết, tranh thủ nghỉ ngơi và duy trì những hoạt động giúp bản thân thư giãn.
Chia sẻ cảm xúc với người thân. Hãy nói với bạn đời, gia đình hoặc một người mà bạn tin tưởng về những gì mình đang trải qua. Sự đồng hành và hỗ trợ từ những người xung quanh có thể giúp thai phụ cảm thấy bớt cô đơn.
Chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn. Nếu cảm giác buồn bã, lo âu hoặc mất hứng thú kéo dài, ảnh hưởng đến cuộc sống hoặc không cải thiện dù đã được nghỉ ngơi và hỗ trợ, hãy trao đổi với bác sĩ. Thai phụ có thể được đánh giá sức khỏe tâm thần và tư vấn các phương pháp điều trị phù hợp với thai kỳ.
Điều trị trầm cảm trong thai kỳ cần được cá thể hóa, dựa trên mức độ bệnh, tiền sử của người mẹ, tuổi thai và các yếu tố liên quan. Không nên tự ý ngừng thuốc đang điều trị hoặc tự sử dụng thuốc khi chưa trao đổi với bác sĩ.
Chăm sóc sức khỏe tinh thần cũng là chăm sóc thai nhi
Mang thai không có nghĩa là người phụ nữ phải luôn vui vẻ, mạnh mẽ và tự mình vượt qua mọi khó khăn.
Nếu bạn đang mang thai và cảm thấy buồn bã, tuyệt vọng, mất hứng thú với cuộc sống hoặc nhận thấy những thay đổi cảm xúc kéo dài, hãy nói với nhân viên y tế.
Nhận biết sớm, được lắng nghe và hỗ trợ đúng cách sẽ giúp người mẹ có một thai kỳ an toàn hơn cả về thể chất lẫn tinh thần.
Bạn không cần phải đối mặt với trầm cảm một mình.
