Glôcôm (glaucoma), hay còn gọi là cườm nước, là một nhóm bệnh lý mạn tính của mắt gây tổn thương tiến triển không hồi phục của thần kinh thị giác. Đây là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây mù lòa trên thế giới. Điều đáng lo ngại là bệnh thường diễn tiến âm thầm, không triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn sớm, khiến nhiều người phát hiện khi thị lực đã suy giảm đáng kể.

Glôcôm là gì?

Trong mắt luôn tồn tại một loại dịch gọi là thủy dịch, được sản xuất và lưu thông liên tục để nuôi dưỡng các cấu trúc nội nhãn. Khi sự cân bằng giữa sản xuất và thoát lưu thủy dịch bị rối loạn, áp lực trong mắt (nhãn áp) tăng lên.

Áp lực này kéo dài sẽ:

• Chèn ép và làm tổn thương thần kinh thị giác
• Gây mất dần thị lực, đặc biệt là thị trường ngoại vi
• Không thể phục hồi phần thị lực đã mất

 

Các thể glôcôm thường gặp

1. Glôcôm góc mở (phổ biến nhất)

• Diễn tiến chậm, âm thầm
• Không đau, không đỏ mắt
• Thị lực giảm từ từ, bắt đầu bằng mất thị trường ngoại vi

2. Glôcôm góc đóng (cấp cứu nhãn khoa)

• Khởi phát đột ngột
• Đau nhức mắt dữ dội, nhức đầu
• Nhìn mờ, thấy quầng sáng quanh đèn
• Buồn nôn, nôn

Đây là tình trạng cần xử trí ngay để tránh mù lòa nhanh chóng.

Yếu tố nguy cơ

Một số đối tượng có nguy cơ cao mắc glôcôm:

• Người trên 40 tuổi
• Tiền sử gia đình có người mắc glôcôm
• Tăng nhãn áp
• Đái tháo đường, tăng huyết áp
• Cận thị nặng hoặc viễn thị
• Sử dụng corticoid kéo dài

Triệu chứng nhận biết

Giai đoạn sớm:

• Hầu như không có triệu chứng rõ ràng
• Có thể chỉ là giảm nhẹ thị lực khó nhận biết

Giai đoạn muộn:

• Nhìn như qua “đường hầm” (mất thị trường ngoại vi)
• Khó di chuyển trong không gian tối
• Dễ va chạm do không nhìn thấy hai bên

Trong cơn glôcôm cấp:

• Đau mắt dữ dội
• Mắt đỏ, nhìn mờ
• Buồn nôn, nôn

Chẩn đoán

Khám chuyên khoa mắt là bắt buộc để phát hiện bệnh:

• Đo nhãn áp
• Soi đáy mắt (đánh giá gai thị)
• Đo thị trường
• Đánh giá góc tiền phòng

Khám định kỳ rất quan trọng, đặc biệt ở nhóm nguy cơ cao.

 

Điều trị

Mục tiêu điều trị là giảm nhãn áp để ngăn tiến triển bệnh, không phải phục hồi thị lực đã mất.

1. Điều trị nội khoa

• Thuốc nhỏ mắt hạ nhãn áp
• Cần sử dụng đều đặn, lâu dài

2. Laser

• Tăng thoát lưu thủy dịch
• Áp dụng trong một số trường hợp

3. Phẫu thuật

• Tạo đường thoát dịch mới
• Áp dụng khi điều trị nội khoa không hiệu quả

Những hiểu lầm thường gặp

• “Không đau mắt thì không nguy hiểm” → Sai, glôcôm thường không đau
• “Nhìn rõ là mắt khỏe” → Sai, thị trường có thể đã mất một phần
• “Có thể chữa khỏi hoàn toàn” → Sai, bệnh chỉ có thể kiểm soát

Phòng ngừa và theo dõi

• Khám mắt định kỳ, đặc biệt sau 40 tuổi
• Kiểm soát tốt bệnh lý nền (đái tháo đường, tăng huyết áp)
• Không tự ý dùng thuốc nhỏ mắt chứa corticoid
• Tuân thủ điều trị nếu đã được chẩn đoán

Glôcôm là bệnh lý nguy hiểm vì tiến triển âm thầm nhưng hậu quả nặng nề và không thể hồi phục. Phát hiện sớm và điều trị kịp thời là chìa khóa duy nhất để bảo vệ thị lực. Chủ động kiểm tra mắt định kỳ chính là cách hiệu quả nhất để ngăn chặn “kẻ đánh cắp thị lực thầm lặng” này.