Tăng huyết áp là bệnh mạn tính cần được theo dõi và kiểm soát lâu dài. Nhiều người bệnh có tâm lý chỉ uống thuốc khi huyết áp tăng hoặc tự ngưng thuốc khi thấy huyết áp trở về bình thường. Đây là những thói quen có thể làm việc kiểm soát huyết áp trở nên khó khăn hơn và tăng nguy cơ biến chứng.

Vậy khi đã được chẩn đoán tăng huyết áp, người bệnh cần làm gì?

1. Uống thuốc đúng theo hướng dẫn của bác sĩ

Điều quan trọng nhất là dùng thuốc đúng loại, đúng liều và đúng thời điểm.

Thuốc hạ huyết áp thường được sử dụng đều đặn để duy trì huyết áp trong khoảng mục tiêu, chứ không phải chỉ dùng khi cảm thấy đau đầu, chóng mặt hoặc khi đo thấy huyết áp cao.

Không tự ý:

• Ngưng thuốc khi huyết áp đã ổn định.
• Tăng liều khi thấy huyết áp tăng.
• Giảm liều vì cảm thấy khỏe.
• Đổi sang thuốc khác.
• Sử dụng các loại thuốc hoặc thực phẩm bổ sung với mục đích thay thế thuốc điều trị.

Nếu gặp tác dụng phụ hoặc cảm thấy thuốc không phù hợp, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ để được điều chỉnh.

2. Đo huyết áp đúng cách và theo dõi thường xuyên

Đo huyết áp tại nhà giúp người bệnh và bác sĩ biết huyết áp đang được kiểm soát như thế nào.

Trước khi đo người bệnh nên:

• Nghỉ ngơi yên tĩnh ít nhất 5 phút.
• Tránh hút thuốc, uống cà phê hoặc vận động mạnh ngay trước khi đo.
• Ngồi tựa lưng, hai chân đặt trên sàn.
• Không nói chuyện trong khi đo.
• Đặt cánh tay ở vị trí ngang mức tim.
• Sử dụng máy đo huyết áp và vòng bít phù hợp.

Nên đo theo hướng dẫn của bác sĩ và ghi lại kết quả, bao gồm thời điểm đo và các thuốc đã sử dụng. Nhật ký huyết áp sẽ rất hữu ích khi tái khám.

3. Không tự ý điều chỉnh thuốc chỉ dựa vào một lần đo

Huyết áp có thể thay đổi theo thời điểm trong ngày, tình trạng căng thẳng, giấc ngủ, hoạt động thể lực, cà phê, thuốc lá hoặc một số thuốc đang sử dụng.

Do đó, một lần đo cao hoặc thấp chưa chắc phản ánh chính xác tình trạng kiểm soát huyết áp.

Nếu huyết áp có những thay đổi bất thường hoặc liên tục cao hơn mức mục tiêu, người bệnh nên liên hệ bác sĩ để được đánh giá.

4. Giảm muối trong chế độ ăn

Ăn nhiều muối có thể làm tăng huyết áp ở nhiều người.

Người bệnh có huyết áp cao nên:

• Hạn chế thêm muối, nước mắm, nước tương khi ăn.
• Giảm các món kho, rim, muối, dưa cà muối.
• Hạn chế thực phẩm chế biến sẵn như xúc xích, thịt nguội, mì ăn liền, đồ hộp.
• Tập thói quen nếm thức ăn trước khi thêm gia vị.

Thay đổi khẩu vị cần thời gian. Có thể giảm lượng muối từ từ để thích nghi.

5. Duy trì cân nặng hợp lý

Thừa cân và béo phì làm tăng nguy cơ tăng huyết áp và nhiều bệnh tim mạch khác.

Nếu đang thừa cân, hãy giảm cân một cách từ từ và bền vững có thể giúp cải thiện huyết áp.

Không nên áp dụng các phương pháp giảm cân cấp tốc hoặc sử dụng thuốc giảm cân không rõ nguồn gốc.

6. Tập thể dục đều đặn

Hoạt động thể lực thường xuyên giúp cải thiện huyết áp, kiểm soát cân nặng và giảm nguy cơ tim mạch.

Có thể lựa chọn những hoạt động phù hợp với sức khỏe như:

• Đi bộ nhanh.
• Đạp xe.
• Bơi.
• Tập aerobic.
• Các bài tập tăng cường cơ.

Nên bắt đầu từ mức phù hợp với thể trạng và tăng dần cường độ. Người có bệnh tim mạch hoặc các bệnh lý nền khác nên trao đổi với bác sĩ về loại hình và mức độ vận động phù hợp.

7. Bỏ thuốc lá

Hút thuốc gây tổn thương thành mạch, thúc đẩy xơ vữa động mạch và làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ.

Nếu đang hút thuốc, bỏ thuốc là một trong những thay đổi quan trọng nhất để bảo vệ hệ tim mạch.

8. Hạn chế rượu bia

Uống nhiều rượu bia có thể làm tăng huyết áp và khiến việc kiểm soát huyết áp khó khăn hơn.

Người bệnh tăng huyết áp nên hạn chế rượu bia và tránh uống quá mức.

9. Ngủ đủ và quản lý căng thẳng

Thiếu ngủ kéo dài, stress và lối sống không điều độ có thể ảnh hưởng đến huyết áp.

Người bệnh nên:

• Duy trì thời gian ngủ và thức tương đối ổn định.
• Hạn chế sử dụng thiết bị điện tử quá sát giờ ngủ.
• Dành thời gian thư giãn, vận động và nghỉ ngơi.
• Quan tâm đến các dấu hiệu ngáy to, ngưng thở khi ngủ hoặc buồn ngủ nhiều ban ngày, vì đây có thể là biểu hiện của rối loạn hô hấp khi ngủ và cần được đánh giá.

10. Cẩn thận với các thuốc có thể làm tăng huyết áp

Một số thuốc có thể làm huyết áp tăng hoặc ảnh hưởng đến hiệu quả của thuốc hạ áp.

Vì vậy, khi khám bệnh hoặc mua thuốc, người bệnh nên thông báo cho bác sĩ, dược sĩ về việc mình đang điều trị tăng huyết áp.

Đặc biệt, không nên tự ý sử dụng kéo dài các thuốc không kê đơn mà không tìm hiểu tác động của chúng đối với huyết áp.

11. Tái khám định kỳ

Tăng huyết áp không chỉ là câu chuyện của một con số trên máy đo. Người bệnh tang huyết áp nên tái khám định kỳ thường xuyên. Trong quá trình theo dõi, bác sĩ có thể đánh giá:

• Mức độ kiểm soát huyết áp.
• Các yếu tố nguy cơ tim mạch.
• Chức năng thận.
• Đường huyết và mỡ máu.
• Tổn thương cơ quan đích.
• Tác dụng phụ của thuốc.
• Sự tuân thủ điều trị.

Từ đó, bác sĩ có thể điều chỉnh phác đồ khi cần thiết.

Kiểm soát huyết áp là một quá trình lâu dài

Tăng huyết áp có thể không gây ra bất kỳ triệu chứng nào nhưng vẫn âm thầm làm tổn thương các cơ quan tim, não, thận và mạch máu.

Vì vậy, đừng chờ đến khi thấy khó chịu mới đo huyết áp, và đừng ngưng thuốc chỉ vì cảm thấy khỏe.

Kiểm soát huyết áp tốt hôm nay chính là cách chủ động giảm nguy cơ đột quỵ, nhồi máu cơ tim, suy tim và bệnh thận trong tương lai.